LCCB / GGD GHOR / RIVM

De geleerde lessen van de pandemie

De Corona-pandemie. Het leven stond stil, de talkshows hadden het over niks anders. Gesloten winkels, gesloten scholen, thuiswerken. En een grote groep mensen die keihard aan het werk was om de crisis te bezweren en de pandemie in te dammen. Tot het ‘ineens’ voorbij was - terug naar normaal.

Of toch niet terug naar normaal? Want de geleerde lessen uit de pandemie mogen niet vergeten worden. Daarvoor werden in het verleden vaak rapporten opgesteld die vervolgens vaker niet dan wel tot de gewenste verandering leidden. Het blijft papier en papier mist beleving. Daarom stelde de LCCB, de GGDGHOR en de RIVM ons de vraag: ‘hoe kunnen we de geleerde lessen uit de corona-pandemie tot leven wekken en onze medewerkers deze lessen echt laten doorleven?' Zodat ze bij een volgende pandemie deze lessen daadwerkelijk kunnen toepassen en beter voorbereid zijn.

Vraag

Hoe kunnen we toekomstige pandemiebestrijders voorbereiden op een volgende pandemie?

Doelgroep: Medewerkers van uitvoeringsinstanties betrokken bij een pandemie.

Doel: Bewustzijn over de geleerde lessen uit vorige pandemieën en geoefendheid voor een volgende a-infectieziekte.

De geleerde lessen van de pandemie

In dit programma ervaren toekomstige pandemiebestrijders de geleerde lessen uit de afgelopen Corona-pandemie. Want de beste manier van samenwerken tijdens een volgende crisis lees je niet van papier. Die moet je ervaren, oefenen en herhalen.

De eerste sessie is een interactieve wandeling waarin deelnemers naar een podcast luisteren met persoonlijke verhalen uit de pandemie. Ze luisteren naar de verhalen en bespreken onderling een aantal prikkelende vragen. Zo komen deelnemers in de belevingswereld van de pandemie.

In de tweede sessie gaan deelnemers zelf aan de slag met de speciaal ontwikkelde serious game ‘Deltavia’. In deze game bevinden deelnemers zich in het land Deltavia waar een nog onbekende A-infectieziekte uitbreekt. Alleen door goed samen te werken en de juiste acties te nemen kunnen deelnemers de pandemie indammen. Zo ondervinden ze de geleerde lessen aan den lijve, leren ze waar verbetermogelijkheden zitten en hoe ze hun gedrag kunnen aanpassen.

In de derde, afsluitende sessie komen de deelnemers een laatste keer samen om hun inzichten en geleerde lessen te delen. Samen vertalen ze hun geleerde lessen naar de dagelijkse praktijk waarin ze hun werk uitvoeren. Zo worden alle deelnemers zich bewust van stappen die ze zowel individueel, binnen hun organisatie als tussen de organisaties te nemen hebben.

Audiowandeling

Tijdens de afgelopen corona pandemie werden er door veel mensen ‘ommetjes’ gemaakt. Een korte wandeling zorgde voor afleiding en trok je even uit het monotone thuiswerk-bestaan. Dit principe brengen we terug in dit programma met de interactieve audiowandeling. Naast het inhoudelijke doel, zorgt de wandeling voor een ‘break’ met je normale werkzaamheden, waardoor deelnemers fris zijn en open staan voor de sessie.

Serious game

In deze simulatie-game hebben alle spelers een specifieke rol die overeenkomt met de uitvoeringsinstanties die bij een echte uitbraak betrokken zijn. Iedere speler heeft specifieke belangen die ze moeten behartigen en taken/maatregelen die ze kunnen uitvoeren om de uitbraak te bestrijden. Terwijl de crisis hen overvalt, moeten ze zo goed als mogelijk blijven samenwerken en de uit te voeren maatregelen afstemmen. Alleen op die manier slaagt hun aanpak en krijgen ze de uitbraak onder controle.

In de game zitten verschillende reflectie-momenten om stil te staan bij de samenwerking, doelen te stellen en bewust te experimenteren met ander gedrag. Zo oefenen deelnemers met nieuwe manieren van samenwerken en ervaren ze al doende de geleerde lessen van de pandemie.

Afsluitende sessie

Om de impact van het programma te maximaliseren, organiseren we de afsluitende sessie twee weken na de serious game. Op deze manier vormt deze sessie een natuurlijk moment waarop deelnemers nogmaals herinnerd worden aan de lessen die ze uit de serious game hebben getrokken. Ze reflecteren op hun eigen rol en die van hun organisatie. Én ze maken afspraken om hun onderlinge samenwerking te verbeteren.

Marjolein Wesselo - GGD regio Utrecht

Samen met mijn collega's van de GGD speelden we de serious game 'Deltavia'. Door de opzet van het spel zat iedereen vanaf het begin in zijn rol. Hierdoor werd goed duidelijk hoe snel een situatie kan veranderen tijdens een crisis, hoeveel verschillende belangen er op het spel staan, maar vooral hoe belangrijk het is om samenwerking met elkaar te zoeken.

Wat ik persoonlijk heb geleerd van deze ervaring is dat je - in de snelheid van de crisis - niet moet vergeten om af en toe even stil te staan om te reflecteren en te evalueren. Vragen als ‘Zetten we nog wel op de juiste stappen?' en 'Houdt iedereen het vol?' zijn ontzettend belangrijk om te stellen tijdens het proces, maar kunnen in de haast worden vergeten.

Herhaalbaar

Dit programma is zo ontwikkeld dat het meerdere keren gespeeld kan worden door deelnemers. Er zijn meerdere podcast series en verschillende scenario’s voor de serious game. Zo kunnen medewerkers van de betrokken organisaties op gezette intervallen het programma herhalen om optimaal voorbereid te zijn op een volgende pandemie. Wel zo’n veilig idee toch?!

Ontwikkeling

Voor de ontwikkeling van dit programma werkten we samen met een vast projectteam. Hierin waren naast onze eigen medewerkers ook medewerkers van de betrokken organisaties vertegenwoordigd. In co-creatie zijn het programma-ontwerp en de verschillende onderdelen tot stand gekomen. Door deze samenwerking sluiten de ontwikkelde interventies naadloos aan bij de belevingswereld van de doelgroep.

Digitale variant

Op het moment dat er een pandemie uitbreekt, moeten de uitvoeringsinstanties die hierbij betrokken zijn heel snel opschalen. Dat betekent heel veel mensen aannemen, die heel snel moeten worden ge-onboard in hun nieuwe werkzaamheden. Speciaal daarvoor ontwikkelden we ook een digitale game waarin spelers in record-tempo hun nieuwe werkveld leren kennen, de belangen van stakeholders leren begrijpen en de belangrijkste geleerde lessen uit de Corona-pandemie ervaren. De game is een afgeleide van de game uit de koude fase, er is namelijk een nieuwe infectieziekte opgedoken in Deltavia: Bacillus Cleopacis bacterie.